Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5

Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5

Việc nắm nghĩa từ rất quan trọng. Hiểu nghĩa của từ là một trong những cơ sở giúp học sinh viết đúng

chính tả. Đó là đặc trưng quan trọng về phương diện ngôn ngữ của chính tả Tiếng Việt, nó sẽ giúp học sinh

giải quyết được những lỗi chính tả do ảnh hưởng cách phát âm theo phương ngữ. Vì vậy có thể nói rằng

chính tả Tiếng Việt còn gọi là chính tả ngữ nghĩa.

Học sinh lớp tôi viết sai chính tả, một phần lớn là do các em không nắm được nghĩa của từ. Vì thế, khi

dạy chính tả hoặc dạy các phân môn học khác của môn Tiếng Việt, tôi luôn chú ý giúp các em:

- Hiểu nghĩa của từ, phân biệt từ này với từ khác để các em ghi nhớ cách viết của mỗi từ.

Ví dụ: Nếu tôi đọc một từ có hình thức ngữ âm là “ dành “ thì học sinh sẽ lúng túng trong việc xác định

hình thức chữ viết của từ này. Nhưng nếu tôi đặt nó vào một ngữ cảnh hay gắn cho nó một nghĩa xác định

như : Em để dành tiền mua sách truyện Thiếu nhi./ Trong trận đấu bóng đá ngày mai, các em phải giành lấy

chiến thắng./ Các em đọc rõ ràng, rành mạch để cả lớp cùng nghe. Như vậy học sinh sẽ dễ dàng viết đúng

chính tả.

pdf 12 trang Người đăng hoangphat_259 Lượt xem 7310Lượt tải 1 Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
 báo Công an nhân dân 
 Sau khi học sinh viết xong, tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung đoạn văn bằng các câu hỏi sau 
đây: 
 +Vì sao những công chức nước Anh lại bị phạt tiền? 
 + Mỗi lần mắc lỗi, công chức bị phạt bao nhiêu ? 
 + Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Anh, Ông Chủ tịch hội đồng thành phố đã dùng biện pháp gì? 
 + Vì sao viết sai lỗi chính tả lại bị phạt như vậy? 
 + Muốn viết đúng chính tả thì các em phải làm sao? 
 Từ việc tìm hiểu bài văn này, tôi làm cho các em hiểu rằng ở đất nước nào cũng vậy, việc viết sai lỗi 
chính tả sẽ làm cho người đọc, người nghe không hiểu đúng những gì mình đã viết, thậm chí còn làm cho 
người đọc cảm giác khó chịu và xem thường người viết. Có viết đúng chính tả thì mới học tốt môn Tiếng 
việt và mới học tốt các môn học khác. Nếu như các em viết sai lỗi chính tả nhiều thì sẽ bị điểm kém môn 
Tiếng Việt. Và cuối năm sẽ bị thi lại, thậm chí sẽ phải ở lại lớp.Việc rèn luyện kĩ năng viết chính tả không 
phải là một việc làm dễ dàng nhưng chỉ cần các em chú ý khi đọc, khi viết, có ý thức viết đúng chính tả và 
làm theo hướng dẫn của cô thì nhất định các em sẽ thành công. 
 Sau đó, tôi cho các em xem một số cuốn tập chính tả tiêu biểu (chữ viết đẹp, trình bày sạch sẽ, ít sai lỗi 
chính tả) của học sinh năm trước để tác động vào ý thức của học sinh. 
 2) Rèn kĩ năng đọc đi đôi với luyện viết chính tả 
 Như chúng ta đã biết: đọc thông thì mới viết thạo. Học sinh đọc còn chậm và sai nhiều thì không thể viết 
đúng chính tả.Vì đọc chưa thông nên khi viết chính tả các em thường mắc các lỗi do không nắm vững chính 
tự và cấu trúc âm tiết Tiếng Việt. Vì vậy, đối với những học sinh này, trước hết tôi phải chú trọng khâu luyện 
đọc cho các em. 
 Đầu năm học, lớp tôi có 4 em đọc có tiếng, từ còn đánh vần, đọc sai nhiều, đọc còn lặp lại tiếng vừa đọc 
đó là các em: 
 - Nguyễn Thị Cẩm Duy 
 - Huỳnh Văn Thọ 
 - Lê Thị Trinh 
 - Trần Văn Toàn . 
 Hàng ngày trên lớp, tôi chú ý rèn đọc cho các em bằng cách: 
 - Gọi các em đọc bài nhiều lần không chỉ ở phân môn tập đọc mà cả ở các môn học khác, kiên trì sửa lỗi 
cho từng em. 
 - Tổ chức cho các em đọc bài nhóm đôi trong 15 phút đầu giờ (2 lần/tuần). 
 - Phân công học sinh giỏi đọc bài cùng các em khi luyện đọc trong nhóm. 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 4 
 - Giao bài cho các em luyện đọc và viết bài ở nhà; ngày sau, tôi kiểm tra và nhận xét. 
 - Khuyến khích các em học thuộc lòng một đoạn văn hay một vài khổ thơ, rồi nhớ - viết đoạn văn hay khổ 
thơ đã thuộc. 
 3) Dạy chính tả theo khu vực 
 Như tôi đã trình bày ở phần đầu, cách phát âm theo phương ngữ có ảnh hưởng trực tiếp đến việc viết đúng 
chính tả của học sinh Tiểu học. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc học sinh viết sai lỗi chính tả nhiều. 
Nhưng chúng ta không thể bắt buộc, không thể luyện cho các em đọc đúng chính âm được. Chúng ta chỉ có 
thể khắc phục lỗi chính tả cho học sinh ở mỗi vùng miền khác nhau bằng cách Dạy chính tả theo khu vực. 
Nghĩa là, chúng ta phải xác định đươc” trọng điểm chính tả” cần dạy cho học sinh, nội dung về giảng dạy 
chính tả phải sát hợp với tình hình thức tế mắc lỗi chính tả của học sinh ở địa phương đó. Hiện nay, SGK 
Tiếng Việt đã có những bài tập chính tả cho giáo viên lựa chọn hoặc giáo viên có thể tự soạn nội dung bài tập 
sao cho phù hợp với học sinh thuộc vùng miền mình đang dạy. Đó là điều kiện thuận lợi cho giáo viên, 
nhưng cũng là những khó khăn đòi hỏi sự sáng tạo, sự đầu tư nhiều cho bài dạy ở mỗi giáo viên. 
 Để dạy chính tả theo khu vực, tôi tiến hành như sau: 
 a)Điều tra, phát hiện và tổng hợp những lỗi chính tả cơ bản của học sinh 
 *Lỗi mà đa số học sinh lớp tôi mắc phải chủ yếu là lỗi do ảnh hưởng của cách phát âm theo phương ngữ. 
Cụ thể: 
 - Lẫn lộn các phụ âm đầu (v/d/gi; r/g; x/s; tr/ch; ng/ngh). 
 - Lẫn lộn 2 âm chính (o/ô; ă/â). 
 - Lẫn lộn các vần (iu/iêu; in/ inh; ui/ uôi; un/uôn; êu/iêu; in/iên; it/ich). 
 - Lẫn lộn các âm cuối ( n/ng; t/c; i/y; o/u). 
 - Lẫn lộn thanh hỏi, thanh ngã. 
 * Ngoài các lỗi phổ biến trên, một số học sinh lớp tôi còn mắc một số lỗi riêng biệt (lỗi chính tả do không 
nắm vững chính tự và cấu trúc âm tiết Tiếng Việt). Cụ thể: 
 - Em Nguyễn Thị Bích Nhành thường xuyên lẫn lộn 2 âm m và n. Ví dụ: chăm sóc thì viết thành chăn 
sóc; 
 - Em Hà Thanh Thảo lẫn lộn thanh sắc và thanh huyền. 
 - Em Trần Tuyết Nghi lại viết âm cuối nh thành ng. Ví dụ: thành công thì viết là thàng công, củng cố viết 
thành củnh cố, 
 Căn cứ vào kết quả điều tra, tôi tiến hành lập bảng tổng hợp sau đây và phát đến từng học sinh. 
BẢNG TỔNG HỢP MỘT SỐ LỖI CHÍNH TẢ THƯỜNG MẮC PHẢI 
Các lỗi chính tả 
Ví dụ 
Viết đúng Viết sai 
 1.Lẫn lộn âm đầu 
- v/d/gi 
- r/g; 
- x/s; 
- tr/ch 
- c/k 
- vẻ vang, gia đình 
- gọn gàng, cá rô 
- hoa sen, màu xanh 
- cây tre, trân trọng 
- con kiến, kêu gọi, 
- dẻ dang, da đình 
- rọn ràng, cá gô 
- hoa xen, màu sanh 
- cây che, chân chọng 
- con ciến, cêu gọi 
 2. Lẫn lộn 2 âm chính 
 - o/ô 
- sóng biển, cuộc sống 
- sống biển, cuộc sóng 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 5 
 - ă / â - đắp bờ, cái cặp,  - đấp bờ, cái cập 
 3 Lẫn lộn các vần: 
 - iu/ iêu 
 - in/ inh 
 - in/ iên 
 - ui/ uôi 
 - êu/ iêu 
- dịu dàng, kì diệu 
- niềm tin, trắng tinh 
- quả chín, đàn kiến 
- mặt mũi, cuối cùng 
- đều đặn, kêu gọi, 
- diệu dàng, kì dịu 
- niềm tinh, trắng tin 
- quả chính, đàn kín 
 - mặt muỗi, cúi cùng 
 - điều đặn, kiêu gọi 
 4. Lẫn lộn các âm cuối: 
 - n/ng 
 - t/c 
 - y/ i 
 - u/o 
- buôn làng, mong muốn 
 - đôi mắt, ăn mặc 
 - may vá, ngày đêm 
 - màu xanh, trước sau 
-buông làng, mong muống 
 - đôi mắc, ăn mặt 
 - mai vá, ngài đêm 
 - mào xanh, trước sao 
 5. Lẫn lộn thanh hỏi, thanh 
ngã 
 - vĩ đại/ vỉ thuốc, mãnh liệt/ mảnh 
vải, nỗi buồn/ nổi trôi, cái mũi/ mủi 
lòng, 
- vỉ đại, vĩ thuốc, mảnh liệt, mãnh 
vải,nổi buồn, nỗi trôi, cái mủi, mũi 
lòng, 
 6. Lỗi riêng biệt 
 Ở hàng ngang thứ sáu, em nào mắc lỗi, tôi mới ghi vào. Mặt sau của bảng tổng hợp này, tôi lập bảng theo 
dõi việc sửa lỗi của học sinh trong nửa học kì I (một năm 4 lần). 
 BẢNG THEO DÕI VIỆC SỬA LỖI 
Số 
TT 
Tên bài chính tả Tổng số 
lỗi 
Các lỗi cụ thể Sửa lỗi 
 1 
Việt Nam thân yêu 
.. 
.. 
. 
.. 
.. 
2 
Lương Ngọc Quyến 
. 
. 
.. 
 3 
Thư gửi các học sinh 
. 
. 
.. 
. 
 4 
Anh bộ đội Cụ Hồ gốc 
Bỉ 
. 
. 
. 
. 
.. 
... 
. 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 6 
 5 
Một chuyên gia máy xúc 
. 
. 
. 
. 
. 
.. 
 6 
Ê- mi- li, con 
.. 
. 
.. 
 7 
Dòng kinh quê hương 
. 
.. 
. 
. 
.. 
. 
.. 
 8 
Kì diệu rừng xanh 
. 
.. 
. 
.. 
. 
 9 
Tiếng đàn ba-la-lai-ca 
trên sông Đà 
. 
.. 
.. 
. 
.. 
.. 
 Sau khi trả bài chính tả, tôi hướng dẫn các em cách ghi các lỗi và sửa lại cho đúng (ghi từ chứa tiếng sai 
để hiểu nghĩa rồi viết lại đúng chính tả), sửa trong vở chính tả, sau đó ghi vào bảng tổng hợp. Mấy tuần đầu, 
những em viết sai nhiều, tôi nhắc nhở và khuyến khích các em về nhà chép lại bài cho đẹp và đúng chính tả. 
Hết nửa kì, tôi thu bảng tổng hợp và vở chính tả của học sinh để kiểm tra - đánh giá, chọn ra 5 học sinh tiến 
bộ nhất để khen thưởng. Nhờ có bảng tổng hợp này, các em có ý thức hơn trong việc rèn luyện chữ viết, thi 
đua viết đúng chính tả. 
 b) Kết hợp ghi nhớ hình thức chữ viết của từ và nghĩa của từ 
 Việc nắm nghĩa từ rất quan trọng. Hiểu nghĩa của từ là một trong những cơ sở giúp học sinh viết đúng 
chính tả. Đó là đặc trưng quan trọng về phương diện ngôn ngữ của chính tả Tiếng Việt, nó sẽ giúp học sinh 
giải quyết được những lỗi chính tả do ảnh hưởng cách phát âm theo phương ngữ. Vì vậy có thể nói rằng 
chính tả Tiếng Việt còn gọi là chính tả ngữ nghĩa. 
 Học sinh lớp tôi viết sai chính tả, một phần lớn là do các em không nắm được nghĩa của từ. Vì thế, khi 
dạy chính tả hoặc dạy các phân môn học khác của môn Tiếng Việt, tôi luôn chú ý giúp các em: 
 - Hiểu nghĩa của từ, phân biệt từ này với từ khác để các em ghi nhớ cách viết của mỗi từ. 
 Ví dụ: Nếu tôi đọc một từ có hình thức ngữ âm là “ dành “ thì học sinh sẽ lúng túng trong việc xác định 
hình thức chữ viết của từ này. Nhưng nếu tôi đặt nó vào một ngữ cảnh hay gắn cho nó một nghĩa xác định 
như : Em để dành tiền mua sách truyện Thiếu nhi./ Trong trận đấu bóng đá ngày mai, các em phải giành lấy 
chiến thắng./ Các em đọc rõ ràng, rành mạch để cả lớp cùng nghe. Như vậy học sinh sẽ dễ dàng viết đúng 
chính tả. 
 - Khi đọc chính tả cho học sinh viết, tôi đọc từng cụm từ ( diễn đạt một ý nhỏ); tôi luôn nhắc nhở các em 
chú ý lắng nghe , hiểu nghĩa từ để viết đúng chính tả 
 - Khi học sinh sửa lỗi trong bài chính tả, tôi yêu cầu các em ghi từ chứa tiếng sai rồi sửa lại cho đúng; 
không nên chỉ ghi một tiếng sai rồi sửa lại, sửa như vậy các em sẽ không ghi nhớ các từ đã viết sai. 
 - Trong các tiết Tập đọc, tôi tập cho các em tìm cách ngắt giọng ở những câu dài, ngắt nghỉ đúng các dấu 
câu, giải nghĩa các từ khó. 
 - Khi học sinh làm bài tập chính tả, tôi chọn các bài theo phương ngữ Nam Bộ, tập trung vào các “ trọng 
điểm chính tả” để khắc phục các lỗi chính tả do cách phát âm của địa phương. Ngoài việc hướng dẫn các học 
sinh làm các bài tập trong SGK, tôi còn thay đổi hình thức và nội dung bài tập bằng cách vận dụng nguyên 
tắc phối hợp giữa phương pháp tích cực với phương pháp tiêu cực. Nghĩa là tôi hướng dẫn học sinh làm 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 7 
các bài tập chính tả theo hướng loại bỏ cái sai, xác định cái đúng. Theo cách này, tôi đã điều chỉnh và thay 
đổi nội dung và hình thức một số bài tập trong SGK nhưng vẫn bám sát yêu cầu cần đạt của bài học. 
 Ví dụ: Bài tập chính tả tuần 16 ( SGK trang 115 ) yêu cầu tìm các từ ngữ chứa các tiếng vàng- dàng; 
vào-dào, vỗ- dỗ. Thay vì cho các em tìm từ chứa các tiếng đã cho, tôi cho sẵn các từ và yêu cầu các em tìm 
các từ viết sai chính tả, rồi sửa lại cho đúng. 
 Chẳng hạn: Tìm các từ viết sai chính tả trong bảng dưới đây 
 vàng - dàng vào - dào vỗ - dỗ 
- màu vàng 
- dàng bạc 
- dội dàng 
- dễ dàng 
- dềnh dàng 
- ra dào 
- vào học 
- dồi dào 
- dạt dào 
- dào lớp 
- dỗ tay 
- vỗ về 
- sóng dỗ 
- dỗ dành 
- dạy dỗ 
 Đối với những bài tập dạng này, tôi thường tổ chức cho các em thi đua ‘ Tìm đúng, tìm nhanh “ trong 
nhóm. Trong cùng một thời gian, nhóm nào tìm được nhiều và đúng là thắng cuộc. 
 c) Ôn tập giúp học sinh nắm vững các qui tắc chính tả, cung cấp cho học sinh một số mẹo luật chính 
tả đơn giản, dễ nhớ 
 Ở những lớp dưới, các em đã được cung cấp một số qui tắc chính tả. Lên lớp 5, các em vẫn thường xuyên 
được ôn lại. Nhưng không phải em nào cũng nhớ và vận dụng để viết đúng chính tả. Việc ghi nhớ và vận 
đúng các qui tắc chính tả không phải là điều dễ dàng. Nếu cứ nói, cứ giảng mãi thì rồi các em cũng vẫn cứ 
quên. Để giúp các em nắm vững các qui tắc chính tả đã học một cách khái quát có hệ thống, tôi đã chọn lọc, 
tổng hợp các qui tắc và một số “mẹo” chính tả ở mức độ đơn giản để các em dễ nhớ, dễ thuộc, thậm chí khi 
nào quên các em có thể giở ra xem để viết đúng chính tả. Qui tắc và mẹo luật chính tả này chỉ nằm trong 3 
mặt của một tờ giấy A4 nên học sinh rất dễ học, dễ nhớ và nhanh thuộc. 
MỘT SỐ QUI TẮC CHÍNH TẢ 
Số 
TT 
Các qui tắc chính tả Cách viết Ví dụ 
 1 Qui tắc ghi phụ âm 
đầu 
a) Qui tắc viết k/ c/ q 
b) Qui tắc viết g / gh và 
ng / ngh 
-Trước i, e, ê, được viết là k, 
Trước âm đệm u được viết là q. 
- Trước i, e, ê được viết là gh hay 
ngh. Viết là g hay ng trong các trường 
hợp còn lại. 
- kể chuyện, kiên cường, 
- quyển sách, quyên góp 
- ghi nhớ, ghe xuồng, nghiên 
cứu, suy nghĩ 
 2 Qui tắc ghi âm i , y - Viết i sau phụ âm đầu 
- Viết y sau âm đệm 
- Khi nguyên âm này đứng một mình 
thì viết là i đối với từ thuần Việt ; viết 
là y đối với từ gốc Hán. 
- niềm tin, tiên tiến 
- truyện, chuyển, tuyết 
- âm ỉ, ầm ì, ì ạch, lợn ỉ, ỉ ôi, í 
ới, 
 y tá, y hệt, y phục, y tế, lương 
y, y dược, 
 3 Qui tắc ghi dấu 
thanh các tiếng có 
- Có âm cuối thì đặt dấu thanh ở chữ 
cái thứ hai của nguyên âm đôi. 
- mượn , trườn, cuồn cuộn, 
chuối, muỗi  
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 8 
nguyên âm đôi 
- Không có âm cuối thì đặt dấu thanh ở 
chữ cái đầu của nguyên âm đôi. 
- múa, mía, lửa, cứa, đĩa, chĩa, 
 4 Qui tắc viết tên 
riêng Việt Nam 
 a) Tên người và tên 
địa danh Việt nam 
 b) Tên các cơ quan , 
tổ chức, danh hiệu, 
-Viết hoa tất cả các chữ cái đầu của 
mỗi tiếng tạo thành tên riêng đó. 
- Viết hoa chữ cái đầu của mỗi bộ 
phận tạo thành tên riêng đó. 
- Võ Thị Sáu, Trần Quốc Toản, 
Nông Văn Dền, 
- Trường Tiểu học Tân Quý, 
Nhà Xuất bản Giáo dục,.. 
 5 Qui tắc viết tên riêng 
nước ngoài: 
 a) Trường hợp phiên 
âm qua âm Hán Việt. 
 b) Trường hợp không 
phiên âm qua âm Hán 
Việt. 
- Viết hoa theo qui tắc viết hoa tên 
người, tên địa lí Việt Nam. 
- Viết hoa chữ cái đầu mỗi bộ phận tạo 
thành tên riêng và có gạch nối giữa các 
tiếng. 
- Mao Trạch Đông, Thái Lan, 
Hàn Quốc,  
- Lu-i Pa- xtơ, Pi- e Đơ -gây- 
tê, 
MỘT SỐ MẸO CHÍNH TẢ DỄ NHỚ 
1. Mẹo tương ứng thanh điệu trong từ láy: 
 - Trong các từ láy đôi, các dấu thanh bao giờ cũng cùng một nhóm huyền- ngã- nặng hoặc không- sắc- hỏi. 
Học sinh dễ dàng nhớ mẹo này qua câu lục bát sau: 
 Chị Huyền mang nặng, ngã đau 
 Hỏi không sắc thuốc lấy đâu mà lành. 
 2. Mẹo “ Mình nên nhớ viết là dấu ngã” : 
 - với m (mình) : mẫn cảm, mãnh liệt, mạnh mẽ, mĩ thuật, mĩ mãn, mĩ lệ, con muỗi, 
 - Với n (nên) : nỗ lực, phụ nữ, noãn bào, nỗi niềm, 
 - Với nh (nhớ) : nhẫn nại, nhiễm bệnh, truyền nhiễm, tham nhũng, thổ nhưỡng,.. 
 - Với v (viết) : vĩ đại, vĩ nhân, vĩ tuyến, viễn thị, viễn cảnh, vỗ tay, cổ vũ, vũ trụ, 
 - Với d (dấu) : dưỡng sinh, nuôi dưỡng, dũng cảm, dã thú, dã man, diễm phúc, 
 - Với ng (ngã) : té ngã, ngỡ ngàng, ngưỡng mộ, ngôn ngữ, ngữ nghĩa, đội ngũ, 
 3. Mẹo nhóm nghĩa tr- ch: 
 - Mẹo trường từ vựng: Những từ chỉ quan hệ thân thuộc trong gia đình thì viết là ch chứ không viết là tr: 
cha, chú, chị, cháu, chắt, chồng,; Những từ chỉ đồ vật trong gia đình thì viết là ch chứ không viết là tr: 
chai, chum, chạn, chén, chổi, chão, chõng, chiếu,..( ngoại trừ cái tráp, đồ vật này giờ ít dùng). 
- Mẹo kết hợp âm đệm: Tr không bao giờ đi với các vần -oa, -oă, -oe, -uê. Chỉ có Ch là có khả năng đi với 
các vần này.VD: choáng váng, loắt choắt, chạch chọe, chuệch choạng, . 
 - Mẹo láy âm: Ch láy âm với các phụ âm đững trước hoặc đứng sau, Tr không láy âm với các phụ âm khác, 
trừ 4 ngoại lệ, đều láy với L: Trọc lóc, trụi lủi, trót lọt, trẹt lét. VD: chơi bời, cheo leo, chàng ràng, chờn vờn, 
chềnh ềnh, . 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 9 
 - Mẹo thanh đệm trong từ Hán-Việt: Những từ Hán-Việt mang dấu nặng và dấu huyền đều chỉ đi với Tr chứ 
không đi với Ch. VD: trịnh trọng, trạm xá, trục lợi, từ trường, lập trường, trừng trị, . 
 - Mẹo đồng nghĩa “tranh-giành”: Trong tiếng Việt có nhiều cặp từ đồng nghĩa mà một được viết với Tr, một 
được viết với Gi, VD: tranh-giành, trai-giai, trở mặt-giở mặt, trồng-giồng, nhà tranh-nhà gianh, . 
4. Mẹo nhóm nghĩa s- x: 
 - Tên thức ăn và đồ dùng nấu ăn viết là x: xôi, xa lát, xúc xích, xì dầu, xoong,  
 - Các động từ, tính từ thường viết là x: xem, xách, xẻ, xay, xát, xào, xoa, xúc, xanh, 
 - Hầu hết các danh từ còn lại đều viết là s: 
 + Chỉ người: sứ giả, đại sứ, sư sãi, giáo sư, gia sư, 
 + Chỉ cây cối: sen, sung, sấu, sắn, si, sim, ... 
 + Chỉ đồ vật: sọt, sợi dây, sợi vải, 
 + Chỉ sự vật, hiện tượng: sao, sương, sông, suối, sấm, sét, 
 Có một số trường hợp ngoại lệ là danh từ nhưng lại viết là x: xe, xuồng, xoan, xoài, túi xách, xương, xô, 
xẻng, xưởng, xã, trạm xá, bà xơ, mùa xuân. Học sinh có thể ghi nhớ các trường hợp ngoại lệ trên bằng cách 
học thuộc câu văn sau: 
 Mùa xuân, bà xơ đi xuồng gỗ xoan, mang một xe xoài đến xã, đổi xẻng và xô ở xưởng đem về cho trạm 
xá chữa xương. 
 - Mẹo kết hợp âm đệm: S không kết hợp với a vần oa, oă, oe, uê (ngoa ngoăt kheo quê), do vậy chỉ có thể 
viết X với 4 vần này. VD xoa tay, xoắn lại, xèo tay, xuề xòa, . Ngoại lệ: soát trong rà soát, kiểm soát, 
soạn trong soạn bài, tòa soạn , soán trong soán đoạt và những trường hợp do điệp điệp âm đầu trong từ láy: 
suýt soát, sột soạt, sờ soạng. 
 - Mẹo láy âm: Chỉ có X mới láy âm với các phụ âm đầu khác, còn S hầu không có khả năng này. VD: bờm 
xờm, xô bồ, búa xua, lòa xòa, xấc lấc, xích míc, xo ro,  Ngoài lệ: cục súc, sáng láng, loạt soạt. 
 5. Mẹo viết d, r, gi: 
 - Mẹo đồng nghĩa: Ở một số trường hợp, R đồng nghĩa với L và S do quan hệ về nguồn gốc. Đây là cơ sở 
để viết đúng R trong những trường hợp như vậy. 
 + R đồng nghĩa cùng gốc với L: lấp-rấp; lóc-róc; lỗ-rỗ; ngày mười lăm-ngày rằm; ;  
 + R đồng nghĩa cùng gốc với S: siết-riết; sắp-rắp; sáng-rạng; sẻo-rẻo;  
 + Tương ứng R/D: ríu mắt - díu mắt; rờn rợn - dờn dợn; rõi theo - dõi theo; . 
 + Tương ứng R/GI: rập khuôn - giập khuôn; chế riễu - chế giieeux; ràn rụa - giàn giụa; . 
 - Mẹo về âm đệm: R và GI không kết hợp với âm đệm tức là không đứng trước các bắt đầu bằng oa, oă, 
uâ, oe, uê, uy. VD: dọa nạt, hậu duệ, duy trì, vô duyên, . Ngoại lệ: roa trong cu-roa - một từ phiên âm tiếng 
Pháp. 
 - Mẹo láy âm “co ro - bịn rịn”: chỉ có R láy âm với B và C (K), còn D và GI thì không. VD: bịn rịn, bứt 
rứt, bã rã, bêu rêu, cập rập, cọm rọm, cà rà, kèo rèo, . 
 - Mẹo “run rấy - rừng rực” : những từ láy điệp âm đầu với R có đặc điểm ngữ nghĩa khác hẳn với những từ 
láy điệp âm đầu với GI hay D. 
 + Những từ láy điệp âm đầu R mô phỏng tiếng động, gợi tả âm thanh: rào rào, răng rác, róc rách, réo rắt, 
reng rẻng, rì rầm, . 
 + Những từ láy điệp âm đầu R chỉ sự rung động ở nhiều cung bậc khác nhau: run rẩy, rung rinh, rón rén, 
rập rình, . 
 + Những từ láy điệp âm đầu R chỉ những sắc thái ánh sáng động, tươi, chói: rần rật, rực rỡ, rừng rực, roi 
rói, rạng rỡ, . 
 - Trong những từ láy đôi, nếu tiếng đầu có phụ âm l thì tiếng thứ hai có phụ âm là d, chứ không thể là r 
hay gi: lò dò, lai dai, lắc dắc,  
 - Đối với các trường hợp khác, muốn xác định cách viết đúng phải dựa vào sự đối lập về nghĩa: 
 + gia (tăng thêm): gia hạn, gia vị, gia tăng, tăng gia, tham gia, 
 + gia ( nhà): gia đình, gia tài, gia sản, gia sư, gia trưởng, quản gia, gia phong,.. 
Sáng kiến 
Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5 
 Người thực hiện:  Trang 10 
 + da (lớp vỏ bên ngoài): da thịt, da dẻ, da trời, da mặt,  
 + ra (sự di chuyển): ra vào, ra ngoài, ra sân, ra chơi, 
 Nhờ có bảng tổng hợp các qui tắc và mẹo luật chính tả này mà học sinh lớp tôi trở nên sôi nổi học tập, 
em nào cũng thuộc những câu thơ về mẹo luật chính tả, lỗi chính tả đã giảm đi đáng kể. Nhưng chỉ nắm các 
qui tắc và các“ mẹo” chính tả thì vẫn chưa khắc phục được triệt để các lỗi chính tả. Vì vậy, khi dạy chính tả , 
tôi phải phối hợp vận dụng cả qui tắc “ Kết hợp chính tả có ý thức với chính tả không ý thức”. Phương 
pháp có ý thức vẫn được coi là chủ yếu như ghi nhớ các qui tắc, các mẹo chính tả,Nhưng trong một số 
trường hợp ghi nhớ các hiện tượng chính tả có tính chất võ đoán, không gắn với một qui luật, qui tắc nào thì 
tôi dạy các em cách “nhớ từng từ một” (cách không óc ý thức), đây cũng là giải pháp hữu hiệu, hợp lí. Bởi vì, 
phần lớn những người viết đúng chính tả hiện nay đều dựa vào cách nhớ từng từ một. Theo cách này, tôi 
hướng dẫn học sinh chỉ cần tập trung nhớ mặt chữ của những từ dễ viết sai. Những từ dễ viết sai này chiếm tỉ 
lệ không nhiều, do đó học sinh có thể ghi nhớ được. 
 Chẳng hạn như: rượu, hươu, khướu, ngoằn ngoèo, khúc khuỷu,

Tài liệu đính kèm:

  • pdfskkn_ren_ki_nang_viet_dung_chinh_ta_cho_hoc_sinh_lop5_9703.pdf