Khi thực hành trên lớp tôi áp dụng kỹ thuật “khăn trải bàn” kết hợp kĩ thuật “XYZ” như sau:
Ví dụ: Trong tiết Tập làm văn: Luyện tập tả người (tả ngoại hình) trang 122 SGK Tiếng Việt 5, tập 1, để kích thích khả năng vận dụng vốn từ của học sinh vào viết những câu văn tôi tổ chức cho học sinh làm việc nhóm như sau:
+Bước 1: Tổ chức cho học sinh làm việc nhóm 4, học sinh trong nhóm được đánh số thứ tự 1, 2, 3, 4. Các thành viên có nhiệm vụ viết 5 câu văn miêu tả đặc điểm ngoại hình của nguời thân mình định tả vào góc được đánh số theo thứ của mình trong thời gian 5 phút, hết thời gian các em có thêm 5 phút để trao đổi chọn ra những câu văn hay và không trùng lặp của các thành viên để viết vào giữa giấy làm câu trả lời chung của cả nhóm.
Khi trình bày kết quả sau khi làm việc nhóm thay vì gọi các nhóm đọc câu các em vừa viết được một cách nhàm chán tôi áp dụng kỹ thuật “tia chớp” nhằm kích thích học sinh vận dụng nhanh vốn từ của mình để lắp ghép tạo thành câu phù hợp.
+Bước 2: Giáo viên tổ chức cho lớp chơi trò chơi “Ghép nhanh – ghép đúng”. Cách chơi như sau: nhóm A khi được chọn sẽ đưa ra vế thứ nhất của câu ví dụ: Mẹ em có mái tóc. Rồi chọn nhanh nhóm B, thành viên nhóm B dựa vào kết quả của nhóm vừa làm phải đưa ra vế ghép thật nhanh, ví dụ: Mẹ em có mái tóc đen óng. Trả lời nhanh và đúng nhóm B được quyền đố nhóm khác cứ như vậy tới khi nào có nhóm không tìm nhanh được vế câu phù hợp thì nhóm đó bị thua và cả lớp quy định các hình thức phạt với các bạn thua như hát một bài hay nhảy lò cò .
câu chuyện và cũng được rèn kĩ năng nói của bản thân nói sao cho thu hút, lôi cuốn người nghe. Những học sinh lắng nghe thì vừa hứng thú vừa ghi nhớ lâu nội dung câu chuyện. Nhờ vậy, các em sẽ có kiến thức về cách sử dụng ngôn từ, cách giao tiếp... và đó chính là nguồn vốn cần thiết sau này để các em sử dụng khi cần thiết. Tích lũy, trau dồi kiến thức cho học sinh thông qua quan sát: Bài văn miêu tả người hay là bài văn không chỉ có câu từ hay mà còn có thể giúp đối tượng được miêu tả như hiện ra chân thật ngay trước mắt người đọc. Vậy để miêu tả được chân thật không xa rời thực tế thì việc quan sát đóng vai trò vô cùng quan trọng. Và muốn làm tốt nhất việc quan sát thì các em phải biết cách chọn được vị trí quan sát tốt, góc quan sát phù hợp. Muốn làm tốt nhất ta không chỉ quan sát bằng mắt mà phải sử dụng tất cả mọi giác quan: thính giác, vị giác, xúc giác, khứu giác. Vậy để huy động tốt các giác quan của các em tôi áp dụng phương pháp dạy học: “Lớp học đảo ngược”. Nguyên lí của phương pháp dạy học này là học sinh tự tìm hiểu nội dung bài học trước ở nhà thông qua các nội dung giáo viên hướng dẫn, sau đó, học sinh sẽ tương tác với giáo viên và các bạn trên lớp để củng cố lại kiến thức của mình. Vậy để kích thích khả năng tự học của học sinh, tôi đã lên kế hoạch bài học cho học sinh thông qua phiếu học tập để các em tự tìm kiếm thông tin chuẩn bị cho tiết học. Kết hợp kĩ thuật dạy học “động não” để các em tự tin sử dụng tốt các giác quan của mình vào giải quyết các nhiệm vụ học tập. Quan sát luôn đi liền với ghi chép. Vì thế ngay từ đầu năm học, tôi đã yêu cầu mỗi học sinh trong lớp làm riêng một quyển sổ tay văn học. Để các em ghi lại những gì mình quan sát được vào sổ tay từ đó có thể lựa chọn được chi tiết miêu tả tốt nhất. Hay thông qua các bài tập đọc, các bài thơ, bài đọc thêm hay các tác phẩm văn học mà các em đã từng đọc các em phát hiện một ý hay, một câu văn hay thì nên ghi ngay vào sổ của mình. Khi chuẩn bị bài học tôi hướng dẫn học sinh tự học bằng phương pháp “Lớp học đảo ngược” tôi tiến hành như sau: tôi chuẩn bị trước nội dung bài học và thiết kế dưới dạng mẫu phiếu tìm hiểu bài mới hoặc dưới dạng các câu hỏi gợi ý, học sinh dựa vào đó về làm các nhiệm vụ ở nhà, tới tiết học học sinh được trao đổi ý kiến tìm hiểu sâu nội dung. Ví dụ: Trong tiết tập làm văn tuần 12 SGK Tiếng Việt 5 trang 119: Cấu tạo bài văn tả người. Để chuẩn bị tốt cho tiết học, tôi yêu cầu học sinh về nhà quan sát một người thân em định tả (bố, mẹ, ông, bà, anh, chị...) và ghi chép lại những gì em quan sát được có thể tham khảo các gợi ý sau: + Người thân em định tả là ai? bao nhiêu tuổi? Làm công việc gì? + Ngoại hình: Dáng người như thế nào? Khuôn mặt trông như thế nào? Mắt ra sao? Mũi trông như thế nào? Miệng trông như thế nào? Mái tóc có đặc điểm gì? .... +Tính cách như thế nào? Hình ảnh: Học sinh quan sát người thân và ghi chép vào sổ tay văn học khi ở nhà Dựa vào những gợi ý học sinh về nhà ghi lại những gì em quan sát được vào sổ tay văn học của mình. Khi làm việc trên lớp tôi áp dụngd kỹ thuật “động não” như sau: tới tiết học tôi chia lớp thành các nhóm nhỏ và đánh số thứ tự các thành viên trong nhóm (1; 2; 3; ....). Sau khi các nhóm thảo luận xong về đặc điểm ngoại hình của người thân tôi gọi những học sinh cùng số ở các nhóm lên thực hành sau khi tự học theo gợi ý của giáo viên với hình thức hỏi đáp: + Tả mái tóc: tôi chọn tất cả những em mang số 1 của các nhóm đứng lên thảo luận: Em nhóm 1 hỏi: Mái tóc người thân cậu thế nào? Em nhóm 2 trả lời: Bà tớ có mái tóc bạc trắng. Em nhóm 2 hỏi: Mái tóc người thân cậu thế nào? Em nhóm 3 trả lời: Mẹ tớ có mái tóc đen óng ả. Tương tự như vậy cho tới khi các em không tìm được từ miêu tả. Vậy bằng việc quan sát thực tế và cảm nhận của chính mình các em đã có cơ sở để viết bài văn của mình. Thứ hai: Hướng dẫn học sinh lập dàn ý theo sơ đồ tư duy. Sau khi được quan sát và ghi chép lại những chi tiết về đối tượng được tả. Tôi sử dụng phương pháp dạy học “hợp tác” nhằm mục đích tạo cơ hội cho các em rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng giao tiếp. Kết hợp với kĩ thuật dạy học “sơ đồ tư duy” giúp các em dễ ghi nhớ các ý chính cần tả. Trong dạy học tôi sử dụng phương pháp dạy học “hợp tác” như sau: Ví dụ: Trong tiết Tập làm văn tuần 12 SGK Tiếng Việt lớp 5 (Tập 1) trang 119, bài “Cấu tạo bài văn tả người” có yêu cầu lập dàn ý chi tiết tả một người thân trong gia đình em.Tôi sẽ tổ chức lớp học như sau: -Bước 1: Tổ chức lớp học làm việc theo nhóm 4 để cùng nhau xây dựng dàn ý. Các nhóm thảo luận và lựa chọn những ý chính cần tả theo sơ đồ tư duy. Hình ảnh: Học sinh lớp 5A1 làm việc nhóm Hình ảnh: Sản phẩm sau khi làm việc của nhóm 4 lớp 5A1 -Bước 2: Các nhóm cử đại diện lên trình bày sau đó cả lớp cùng xây dựng dàn ý chuẩn cho bài. Hình ảnh minh họa: Học sinh lớp 5A1 trình bày kết quả sau khi làm việc nhóm. Thứ ba: Hướng dẫn học sinh cách dùng từ đặt câu và liên kết các câu trong viết văn. Hướng dẫn học sinh cách dùng từ đặt câu. Ở cấp tiểu học các em luôn được trau rồi thêm vốn từ qua các môn học nhưng cách dùng từ có khi chưa chính xác, chưa hay. Để học sinh có khả năng dùng từ tốt, tôi đã sử dụng kĩ thuật dạy học “khăn trải bàn” và kĩ thuật dạy học “XYZ” tạo cơ hội cho các em được làm việc hiệu quả sau đó trao đổi với các bạn trong nhóm.Từ đó hình thành kĩ năng làm việc nhóm có hiệu quả cho học sinh. Sau đó, tôi sử dụng kĩ thuật “tia chớp” để hướng dẫn các em thực hành nhanh cách đặt câu. Cụ thể: Khi thực hành trên lớp tôi áp dụng kỹ thuật “khăn trải bàn” kết hợp kĩ thuật “XYZ” như sau: Ví dụ: Trong tiết Tập làm văn: Luyện tập tả người (tả ngoại hình) trang 122 SGK Tiếng Việt 5, tập 1, để kích thích khả năng vận dụng vốn từ của học sinh vào viết những câu văn tôi tổ chức cho học sinh làm việc nhóm như sau: +Bước 1: Tổ chức cho học sinh làm việc nhóm 4, học sinh trong nhóm được đánh số thứ tự 1, 2, 3, 4. Các thành viên có nhiệm vụ viết 5 câu văn miêu tả đặc điểm ngoại hình của nguời thân mình định tả vào góc được đánh số theo thứ của mình trong thời gian 5 phút, hết thời gian các em có thêm 5 phút để trao đổi chọn ra những câu văn hay và không trùng lặp của các thành viên để viết vào giữa giấy làm câu trả lời chung của cả nhóm. Khi trình bày kết quả sau khi làm việc nhóm thay vì gọi các nhóm đọc câu các em vừa viết được một cách nhàm chán tôi áp dụng kỹ thuật “tia chớp” nhằm kích thích học sinh vận dụng nhanh vốn từ của mình để lắp ghép tạo thành câu phù hợp. +Bước 2: Giáo viên tổ chức cho lớp chơi trò chơi “Ghép nhanh – ghép đúng”. Cách chơi như sau: nhóm A khi được chọn sẽ đưa ra vế thứ nhất của câu ví dụ: Mẹ em có mái tóc. Rồi chọn nhanh nhóm B, thành viên nhóm B dựa vào kết quả của nhóm vừa làm phải đưa ra vế ghép thật nhanh, ví dụ: Mẹ em có mái tóc đen óng. Trả lời nhanh và đúng nhóm B được quyền đố nhóm khác cứ như vậy tới khi nào có nhóm không tìm nhanh được vế câu phù hợp thì nhóm đó bị thua và cả lớp quy định các hình thức phạt với các bạn thua như hát một bài hay nhảy lò cò ... Hướng dẫn học sinh sử dụng biện pháp so sánh khi viết câu văn. Để những hình ảnh miêu tả thêm sinh động, dễ đi vào lòng người thì khi viết văn học sinh cần kết hợp sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh. Nhưng hầu như các em khi viết văn thường không sử dụng hoặc có sử dụng thì cũng rất ít. Vì vậy, tôi tích hợp kiến thức trong các tiết tổng kết vốn từ trong phân môn Luyện từ và câu để hướng dẫn các em viết những câu văn miêu tả hay. Ví dụ: Trong tiết Luyện từ và câu bài Tổng kết vốn từ (trang 159 SGK Tiếng Việt 5, tập 1) tôi sử dụng kĩ thuật dạy học “Đọc tích cực” bằng cách đưa ra nhiệm vụ cho học sinh: đọc bài văn “Chữ nghĩa trong văn miêu tả” và dựa vào những gợi ý học sinh đặt câu có sử dụng biện pháp so sánh để miêu tả về đôi mắt của em bé hay dáng đi của một người, sau đó viết thành đoạn văn tả . Một số học sinh viết như sau: Em Bin có đôi mắt long lanh như những viên ngọc. Đôi mắt em Bống đen lay láy như hai hạt nhãn. Hướng dẫn học sinh liên kết các câu văn trong bài văn. Khi học sinh đã biết cách dùng từ vào đặt câu nhưng khi ghép các câu thành đoạn văn, bài văn các em còn mắc một số lỗi như lặp từ hay chưa có sự liên kết giữa các câu. Hình ảnh: Bài viết còn mắc lỗi của học sinh Trong bài viết học sinh đã lặp lại một số từ ngữ nhiều lần và trong đoạn không có điểm nhấn vậy để khắc phục những lỗi này tôi sử dụng phương pháp dạy học “tích hợp” dưới cách thức dạy học “tích hợp nội môn” giữa kiến thức trong các phân môn Luyện từ và câu với phân môn Tập làm văn trong trong một số tiết dạy của mình. Cụ thể: Trong những tiết Luyện từ và câu, bài Quan hệ từ và Luyện tập về quan hệ từ trong SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 tôi đã đưa ra những nhiệm vụ cho các em là tì
Tài liệu đính kèm: