Sáng kiến kinh nghiệm Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh

Sáng kiến kinh nghiệm Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh

A. Lí thuyết chuyên đề:

I. LỜI NÓI ĐẦU

Chuyên đề “Đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực chủ

động sáng tạo của học sinh” nhằm cung cấp cho giáo viên những kiến thức và kĩ

năng về đổi mới phương pháp dạy học.

Sau khi được bồi dưỡng theo chuyên đề, giáo viên sẽ :

a) Hình thành và phát triển những tri thức về phương pháp dạy học (PPDH) phát

huy tính tích cực của học sinh trong dạy học các môn KHTN ở cấp THCS.

b) Vận dụng được những kĩ năng dạy học tích cực vào dạy học các môn KHTN

ở trường THCS.

c) Tích cực và biết tổ chức tốt các hoạt động dạy học theo phương pháp phát huy

tính tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạy học các môn KHTN ở trường

THCS.

II. NỘI DUNG

1) Những vấn đề chung của PPDH phát huy tính tích cực chủ động sáng

tạo của HS.

2) Vận dụng phương pháp phát huy tính tích cực của HS vào việc dạy học

các môn KHTN ở trường THCS.

pdf 12 trang Người đăng phuongnguyen22 Ngày đăng 03/03/2022 Lượt xem 2702Lượt tải 3 Download
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ương 
pháp trên cơ sở khai thác triệt để ưu điểm của các phương pháp cũ và vận dụng 
linh hoạt một số phương pháp mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động 
và sáng tạo của người học. Như vậy, mục đích cuối cùng của đổi mới PPDH là 
làm thế nào để HS phải thực sự tích cực, chủ động, tự giác, luôn trăn trở tìm tòi, 
suy nghĩ và sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức và lĩnh hội cả cách thức để 
có được tri thức ấy nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách của mình. 
Những PPDH thường được sử dụng trước đây mà người ta vẫn gọi là 
PPDH truyền thống, thí dụ phương pháp thuyết trình, phương pháp hỏi - đáp, 
vẫn đang được thực hiện trong tất cả các giờ dạy của GV hiện nay. Nhưng nếu 
các phương pháp này vẫn được tiến hành theo cái cách mà ở những thập niên 
trước sử dụng thì chắc chắn nó trở nên kém hiệu quả. GV nên tập trung vào việc 
tổ chức quá trình lĩnh hội kiến thức. Phương pháp thuyết trình sẽ trở nên tích 
cực khi GV thuyết trình trong một lượng thời gian phù hợp và biết kết hợp một 
cách nhuần nhuyễn, hợp lí và khoa học với các phương pháp khác để làm sao 
HS thích thú và hào hứng hoạt động. 
Những phương pháp có thể kết hợp với thuyết trình như: phương pháp 
minh hoạ bằng sơ đồ biểu bảng hay vật thật, phương pháp hỏi - đáp với các câu 
hỏi kích thích được tư duy người học, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp 
tình huống,... Tuy nhiên nếu những PPDH này không được tiến hành theo đúng 
ý nghĩa và chức năng của nó thì chúng cũng không được gọi là PPDH tích cực. 
Như vậy, đổi mới PPDH không phải là sự thay thế các phương pháp quen 
thuộc hiện có bằng những phương pháp mới lạ. Thực chất chúng ta phải hiểu lại 
cho đúng cách làm, cách tiến hành các PPDH, và cách linh hoạt sáng tạo trong 
sử dụng nó ở những hoàn cảnh và tình huống khác nhau để những PPDH có tác 
động tích cực đến người học. Ngoài ra, cùng với sự phát triển của phương tiện 
dạy học, một số PPDH hiện đại cần được bổ sung vào PPDH của GV. 
1.2 Cơ sở thực tiễn của đổi mới PPDH 
a) Sự phát triển sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước 
Sự cần thiết đổi mới trong giáo dục đã được ghi trong Nghị quyết 
40/2000/QH10 về đổi mới Chương trình Giáo dục phổ thông và thể hiện trong 
Chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện 
Nghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội. 
Sự phát triển sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đòi hỏi những 
con người năng động, sáng tạo, tự lực, tự cường. 
Thế giới đã chuyển sang thời kì kinh tế tri thức, cho nên đầu tư vào chất 
xám sẽ là cách đầu tư hiệu quả nhất cho sự hưng thịnh của mỗi quốc gia. Cũng 
 4
vì lí do này mà nhu cầu học tập của người dân ngày càng nhiều, trình độ dân trí 
ngày một tăng, xã hội học tập đang hình thành và phát triển... 
Sự phát triển của khoa học công nghệ đã mở ra những khả năng và điều 
kiện thuận lợi cho việc sử dụng phương tiện công nghệ thông tin vào quá trình 
dạy học. Việc sử dụng có tính sư phạm những thành quả của khoa học công 
nghệ sẽ làm thay đổi hiệu quả của quá trình dạy học, hiệu quả của việc sử dụng 
các PPDH. 
b) Chương trình THCS: 
• Về nội dung 
Nội dung chương trình được soạn thảo hiện đại, tinh giản, thiết thực và cập nhật 
sự phát triển của khoa học – công nghệ, kinh tế – xã hội, tăng cường thực hành 
vận dụng, gắn bó với thực tiễn Việt Nam tiến kịp trình độ phát triển chung của 
chương trình giáo dục phổ thông của các nước trong khu vực và quốc tế. Hơn 
nữa nội dung chương trình và sách giáo khoa có tính thống nhất cao, phù hợp 
với trình độ phát triển chung của số đông HS, tạo cơ hội và điều kiện học tập 
cho mọi HS, phát triển năng lực của từng đối tượng HS, góp phần phát hiện và 
bồi dưỡng những HS có năng lực đặc biệt. 
- Coi trọng đúng mức các kĩ năng sống trong cộng đồng, thích ứng với những 
đổi mới diễn ra hằng ngày... 
- Hình thành và phát triển các phẩm chất của người lao động Việt Nam như cần 
cù, cẩn thận, có trách nhiệm, có lòng yêu thương nhân ái... 
• Về phương pháp dạy học 
Như vậy trước thực tiễn đổi mới của mục tiêu, nội dung chương trình 
THCS, và cách đánh giá kết quả học tập của HS, PPDH cũng buộc phải thay đổi 
theo. Đổi mới PPDH là nội dung hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất 
lượng dạy và học, bởi vì : 
- Thầy dạy thế nào để đạt được mục tiêu dạy học cụ thể đã đề ra và thầy có thể 
đo được kết quả ấy ; 
- Thầy dạy thế nào để hình thành được năng lực cho HS ; 
- Thầy dạy thế nào để HS hứng thú với mọi hiện tượng xung quanh mình ; 
- Thầy dạy thế nào để HS tìm được sự hữu dụng từ các kiến thức đã học ; 
- Thầy dạy thế nào để HS có khả năng hợp tác, chia sẻ trong công việc, để biết 
cùng chung sống và thích ứng dần với cuộc sống luôn biến động ; 
- Thầy dạy thế nào để HS phát huy hết tiềm năng và sự sáng tạo của bản thân; 
- Thầy dạy thế nào để HS có khả năng tự học, tự đánh giá ; 
- Và thầy dạy thế nào để HS biết yêu cuộc sống, quê hương đất nước... 
Trong giáo dục bậc THCS việc học tập của HS phụ thuộc rất nhiều vào 
việc dạy của thầy. Nếu chúng ta trả lời được các câu hỏi trên cũng là chúng ta 
thực hiện được mục tiêu giáo dục đặt ra, tức là “giúp HS hình thành những cơ sở 
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm 
mĩ và các kĩ năng cơ bản để HS tiếp tục học trung học phổ thông”. 
Tóm lại, với sự thay đổi của chương trình buộc chúng ta phải đổi mới 
PPDH để thực hiện được mục tiêu của cấp học đề ra. 
 5
Nội dung 2 : Những định hướng chính trong đổi mới cách thực hiện 
phương pháp dạy học. 
2.1. Đổi mới PPDH theo hướng phát huy cao độ tính tích cực chủ động sáng 
tạo của HS trong quá trình lĩnh hội tri thức. 
Tính tích cực chủ động và sáng tạo là gì? Tính tích cực là một đặc điểm 
vốn có của con người. Con người không chỉ là khách thể mà còn là chủ thể của 
các quan hệ xã hội, thể hiện ở chỗ tích cực tiếp thu có chọn lọc tất cả những tác 
động bên ngoài để sáng tạo và xây dựng nhân cách riêng của mình. Nguồn gốc 
của tính tích cực là nhu cầu. Con người sinh ra cùng với một loạt nhu cầu bẩm 
sinh khác nhau, thí dụ nhu cầu ăn, uống... và sau đó xuất hiện nhu cầu xã hội... 
Những nhu cầu này không bao giờ cạn và luôn trở thành động cơ thúc đẩy con 
người hoạt động. Khi nhu cầu nhận thức xuất hiện thì nó sẽ thúc đẩy hoạt động 
học tập. 
Lí luận dạy học cũng chỉ ra rằng, muốn xây dựng động lực của quá trình 
dạy học có hai điều quan trọng cần phải lưu ý: 
- Phải biến yêu cầu của chương trình dạy học thành nhu cầu nhận thức của người 
học bằng cách tạo dựng các tình huống nhận thức, đưa HS tới đỉnh điểm của 
những mâu thuẫn chứa đựng những khó khăn vừa sức đối với HS. 
- Phải giáo dục tính tích cực, tự giác học tập và tạo điều kiện cho những cố gắng 
vươn tới của HS bằng khả năng của mình. 
Trong quá trình lĩnh hội kiến thức, kĩ năng kĩ xảo ở HS, tính tích cực 
được thể hiện từ cấp độ thấp nhất đến cấp độ cao nhất như sau : 
Bắt chước: tính tích cực thể hiện ở sự cố gắng làm theo mẫu hành động, thao 
tác, cử chỉ hành vi hay nhắc lại những gì trải qua... 
Tìm hiểu và khám phá : tính tích cực thể hiện ở sự chủ động hoặc ý muốn hiểu 
thấu đáo vấn đề nào đó để sau đó có thể tự giải quyết vấn đề... 
Sáng tạo: tính tích cực thể hiện ở khả năng linh hoạt và hiệu quả trong giải quyết 
vấn đề... 
Trong quá trình dạy học, GV là chủ thể tổ chức, điều khiển và HS là chủ 
thể hoạt động học tích cực chủ động và sáng tạo. GV phải cải tiến không ngừng 
PPDH và giúp HS cải tiến phương pháp học. 
Những tri thức đã học sẽ tạo ra một trình độ ở người học, GV phải dựa vào trình 
độ này để hướng dẫn HS nâng cao lên một trình độ mới. 
2.2. Đổi mới PPDH theo hướng kết hợp một cách nhuần nhuyễn và sáng tạo 
các PPDH khác nhau (truyền thống và hiện đại) sao cho vừa đạt được mục 
tiêu dạy học vừa phù hợp với đối tượng và điều kiện thực tiễn. 
Không có một PPDH nào là tồi, mỗi phương pháp đều có những giá trị 
riêng của nó. Tính hiệu quả hay không hiệu quả của phương pháp phụ thuộc vào 
người sử dụng biết phát triển và thích nghi nó đến mức độ nào. Nếu các PPDH 
được kết hợp và bổ sung cho nhau thì cách dạy học ấy sẽ phù hợp được với đối 
tượng học đa dạng, chống sự nhàm chán và tạo ra sự 
năng động trong cách nghĩ cách làm của HS. 
2.3. Đổi mới PPDH theo hướng phát triển khả năng tự học của HS 
 6
Cần hình thành cho HS phương pháp tự học, tăng cường các hoạt động tự 
tìm kiếm tri thức hay ứng dụng tri thức vào cuộc sống. 
Nguồn gốc của tính tích cực là nhu cầu. Khi đứa trẻ có nhu cầu thì nó sẽ 
tự giác tìm kiếm tri thức. Khi phát hiện các tình huống mâu thuẫn của lí thuyết 
hay thực tế mà bằng kiến thức cũ không thể giải quyết được, HS buộc phải tìm 
con đường khám phá mới. 
Đối với HS, tính tích cực bên trong thường nảy sinh do những tác động từ 
bên ngoài. GV phải tạo ra hàng loạt các mâu thuẫn, khéo léo lôi cuốn, hấp dẫn 
HS để họ tự ý thức tiếp nhận và tìm tòi cách giải đáp. 
Khả năng tự học là năng lực rất quan trọng cho sự thành đạt của mỗi cá 
nhân. Muốn vậy, người GV cần hướng dẫn HS phương pháp tự học sao cho hiệu 
quả, thí dụ như hướng dẫn HS tự lực suy nghĩ giải quyết vấn đề, cách ghi nhớ, 
tâm thế thi đua, vượt thử thách... Như vậy, khả năng tự học được rèn luyện ngay 
cả khi học trên lớp và khi học ở nhà. 
2.4. Đổi mới PPDH theo hướng kết hợp hoạt động cá nhân với hoạt động 
nhóm và phát huy khả năng của cá nhân. 
Tập thể HS được sử dụng như một môi trường và phương tiện để tổ chức 
quá trình học tập 
tích cực nhất cho từng cá nhân. Lợi thế của dạy tập thể cho mỗi cá nhân là : 
- Tạo ra sự đua tranh. 
- Tạo ra nhiều cách nghĩ, nhiều phương án hành động. 
- HS có thể hỗ trợ nhau, đóng góp những ý kiến riêng vào ý kiến chung. 
- Cách thức này giúp HS chuyển từ thói quen chỉ nghe, ghi nhớ sang hình thức 
thực sự hoạt động, cùng nhau tìm kiếm, hình thành kiến thức bằng trí tuệ chung. 
- HS sẽ có kĩ năng hoạt động tập thể và khẳng định được mình thông qua tập 
thể. 
Tuy nhiên, GV phải biết khai thác lợi thế của tập thể để phát triển từng cá 
nhân. Phải quan tâm đến hứng thú, xu hướng, khả năng của từng người trong 
môi trường tập thể cũng như trong tự học. Suy cho cùng kết quả học tập là thành 
quả cụ thể, trực tiếp của từng cá nhân nên cần phải chú ý đến dạy cá nhân. 
2.5. Đổi mới PPDH theo hướng tăng cường kĩ năng thực hành 
Mục đích cuối của quá trình dạy học là tạo ra năng lực thực tiễn cho người học. 
Đổi mới theo hướng này có nghĩa là : 
- HS được thao tác hành động thực tế. 
- HS học qua tình huống thực tiễn cuộc sống. 
- HS giải thích được thực tiễn bằng lí thuyết đã học. 
- HS được thực hành trao đổi, phối hợp, hợp tác trong nhóm. 
- HS được rèn luyện kĩ năng diễn đạt trong nói và viết. 
- HS được rèn kĩ năng cùng chung sống. 
- HS được đi vào cuộc sống thực để có kinh nghiệm thực tế... 
2.6. Đổi mới PPDH theo hướng sử dụng phương tiện kĩ thuật hiện đại vào 
dạy học. 
 7
Các phương tiện chủ yếu là phương tiện nhìn, nghe, nghe nhìn, các 
chương trình phần mềm hỗ trợ,... 
Sử dụng phương tiện kĩ thuật để chuyển tải nội dung kiến thức thực sự sẽ 
mang lại hiệu quả cao nếu người dạy không lạm dụng nó, phải sử dụng nó theo 
đúng quy tắc sư phạm trong sử dụng phương tiện dạy học. 
Sử dụng phương tiện đa dạng trong dạy học giúp cho PPDH trở nên sinh 
động hơn và tạo ra được hứng thú và tính tích cực ở người học. 
2.7. Đổi mới PPDH theo hướng đổi mới cả phương pháp kiểm tra và đánh 
giá kết quả học tập của HS. Đánh giá là khâu cuối cùng của quá trình dạy học 
và nó có thể góp phần điều chỉnh nội dung và PPDH. 
Ngược lại, đổi mới PPDH sẽ phải đổi mới cách thức kiểm tra và đánh giá. 
Không đổi mới phương pháp kiểm tra và đánh giá thì đổi mới PPDH chỉ là hình 
thức. Trong đánh giá, GV lưu ý một điều rằng cần phải chuyển sự đánh giá của 
GV thành quá trình tự đánh giá của HS về kết quả học tập và rèn luyện của bản 
thân. Cả thầy và trò cần đánh giá kết quả đạt được trong hoạt động của mình 
theo hệ mục tiêu đã đề ra. 
2.8. Đổi mới PPDH theo hướng đổi mới cách thiết kế bài dạy, lập kế hoạch 
bài học và xây dựng mục tiêu bài học 
Các thành tố của quá trình dạy học: mục đích, nhiệm vụ, nội dung, hình 
thức tổ chức, phương pháp và phương tiện dạy học, đánh giá cùng với môi 
trường văn hoá - chính trị - xã hội, kinh tế - khoa học - kĩ thuật, gia đình, nhà 
trường và cộng đồng. 
Muốn nâng cao chất lượng quá trình dạy học phải nâng cao chất lượng 
của từng thành tố, đồng thời nâng cao chất lượng của toàn hệ thống. 
Khi thiết kế bài giảng và lập kế hoạch bài học, GV cần quán triệt tất cả các 
thành tố liên quan. Nếu coi bài dạy là kịch bản thì kế hoạch bài học là sự dàn 
cảnh. Một giờ học được coi như một vở kịch hay bộ phim và nó không thể thiếu 
kịch bản và dàn cảnh chi tiết. Trong bài dạy, mục đích và mục tiêu của bài học 
phải đề ra rõ ràng, có thể lượng hoá, từ đó có thể đo được và đánh giá được kết 
quả một cách khách quan. 
Nội dung 3: Đặc điểm của PPDH và những đặc trưng của PPDH 
 phát huy tính tích cực của học sinh ở bậc THCS. 
3.1. Một số đặc điểm của PPDH. 
1) Khái niệm PPDH. 
Phương pháp chính là cách thức làm việc của chủ thể, cách thức này tuỳ 
thuộc vào nội dung vì “phương pháp là sự vận động bên trong của nội dung” 
(Hêghen). PPDH là hệ thống những cách thức hoạt động (bao gồm các hành 
động và thao tác) của GV và HS nhằm thực hiện tốt mục đích và nhiệm vụ dạy 
học. PPDH bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học. 
- Phương pháp dạy: Phương pháp tổ chức nhận thức, phương pháp điều khiển 
các hoạt động trí tuệ và thực hành, phương pháp giáo dục ý thức và thái độ đúng 
đắn cho HS. 
 8
- Phương pháp học : Phương pháp nhận thức và rèn luyện để hình thành hệ 
thống tri thức và kĩ năng thực hành, hình thành nhân cách người học. 
Hai phương pháp này không tồn tại độc lập, tách rời nhau mà nó liên quan 
và phụ thuộc nhau, chúng vừa là mục đích vừa là nguyên nhân tồn tại của nhau. 
2) Một số đặc điểm của PPDH 
a) Tính khách quan và chủ quan của PPDH 
Tính khách quan: Mọi PPDH đều phải xuất phát từ đối tượng, từ đặc 
điểm, quy luật vận động, cấu trúc của đối tượng. Đối tượng của PPDH vừa là 
nội dung dạy học vừa là người học. 
Tính chủ quan: PPDH do các chủ thể GV và HS tiến hành. Hiệu quả của 
PPDH phụ thuộc vào năng lực người sử dụng. Vì vậy, sự nhuần nhuyễn, linh 
hoạt và sáng tạo tích cực trong việc sử dụng PPDH là yếu tố quyết định hiệu quả 
dạy học. 
b) Tính mục đích của PPDH 
PPDH chịu sự quy định của mục đích và nội dung dạy học. Thực chất 
PPDH là phương thức để đạt được mục đích. Do vậy mỗi mục đích dạy học đòi 
hỏi PPDH tương ứng và mỗi PPDH bao giờ cũng hướng tới đạt mục đích cụ thể 
nào đó. Không có một PPDH nào lại đạt được tất cả các mục đích. 
Mỗi PPDH giúp HS đạt được trình độ năng lực nhất định. Việc xác định mục 
đích hình thành năng lực ở HS để chọn PPDH phù hợp là điều quan trọng (thí dụ 
B.Bloom chia mức độ nhận thức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng, phân tích, 
tổng hợp, đánh giá). 
c) PPDH gắn liền với nội dung dạy học 
d) PPDH gắn liền với đặc điểm đối tượng và hình thức tổ chức lớp học 
3. Dấu hiệu đặc trưng của PPDH theo hướng tích cực hoá 
3.1 Tổ chức các hoạt động đa dạng và phong phú 
Tổ chức các hoạt động đa dạng và phong phú để giúp HS lĩnh hội kiến 
thức và hình thành kĩ năng. Điều này có nghĩa là phải tổ chức cho HS hoạt động 
một cách tích cực, HS là người tham gia các hoạt động ấy, chúng tự tìm tòi, 
khám phá... dưới sự hướng dẫn của GV. Ví dụ : 
HS phải trao đổi, thảo luận để giải quyết nhiệm vụ, HS được đóng vai, được 
tham gia vào trò chơi học tập, đóng kịch diễn xuất... GV chú ý cho HS nhiều cơ 
hội thực hành, thực tập, được thể hiện, được phát biểu trên lớp... 
3.2 Tổ chức các hoạt động phát triển khả năng tự học của HS 
Tổ chức hướng dẫn HS cách tự học, cách đọc sách, cách lấy thông tin, 
cách phân tích và hiểu thông tin, cách quan sát hiện tượng xung quanh... Tự học 
là kĩ năng quan trọng nhất cần hình thành ở người học. Nếu HS không có kĩ 
năng này thì việc học gặp rất nhiều khó khăn, và HS rất ít có khả năng sáng tạo 
sau này. Phần lớn những kiến thức và kinh nghiệm có được trong cuộc đời nhờ 
vào việc tự học. 
3.3 Tổ chức hoạt động khám phá bằng cách đưa ra một hệ thống các câu hỏi 
hướng dẫn HS tìm ra được kết quả 
Những câu hỏi của GV có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với HS. HS có 
sự hứng thú, tò mò hay không? HS có tìm được câu trả lời hay không ? HS có 
 9
cảm giác chiến thắng khi tìm thấy kết quả hay không? Tất cả những điều này 
phụ thuộc vào chính những câu hỏi của GV. 
Có những câu hỏi tạo ra sự tích cực. Và cũng có những câu hỏi không gây nên 
phản ứng gì. Vậy câu hỏi nên như thế nào ? Hiệu quả của những câu hỏi phụ 
thuộc vào những kĩ năng đặt câu hỏi sau đây : 
Mười kĩ năng đặt câu hỏi : 
1) Bạn đặt những câu hỏi mà HS có thể trả lời được không ? 
2) Bạn có để cho HS có đủ thời gian để trả lời không ? 
3) Bạn có sử dụng ngôn ngữ cử chỉ (ánh mắt, nụ cười, nhướn lông mày, gật 
đầu...) để khuyến khích HS trả lời không ? 
4) Bạn có khen ngợi hay ghi nhận câu trả lời đúng của HS không ? 
5) Bạn có tránh làm cho HS ngại ngùng với câu trả lời của mình không ? 
6) Nếu không có ai trả lời, bạn có thể đặt một câu hỏi khác đơn giản hơn nhằm 
gợi mở cách trả lời câu hỏi ban đầu không ? 
7) Câu hỏi của bạn có ngắn gọn, rõ ràng và dễ hiểu không ? 
8) Bạn có tránh được việc chuyên sử dụng các câu hỏi ghi nhớ không ? 
9) Bạn có thể phân phối câu hỏi đều cả lớp không ? 
10) Trong khi giảng bài, bạn có khả năng đặt 2 câu hỏi mỗi phút không ? 
3.4 Linh hoạt trong phương pháp và ứng xử sư phạm 
Sự linh hoạt trong sử dụng PPDH, ứng xử sư phạm để thích ứng với sự 
thay đổi của đối tượng và hoàn cảnh là yếu tố quan trọng cho sự thành công của 
mỗi bài dạy. Phối hợp nhiều PPDH sẽ giúp cho HS đỡ nhàm chán và có hứng 
thú hơn tới môn học, đặc biệt trẻ càng nhỏ, sự thay đổi càng cần thiết. Hơn nữa 
sự phong phú về PPDH sẽ đáp ứng được yêu cầu giáo dục cá biệt và đáp ứng 
được lớp học đông người. Mỗi HS có những thói quen hoạt động trí óc khác 
nhau nên một PPDH chỉ có thể phù hợp với một số đối tượng nhất định. Linh 
hoạt trong sử dụng nhiều PPDH sẽ giúp cho mọi HS đều có cơ hội bình đẳng 
trong lĩnh hội kiến thức và kĩ năng kĩ xảo. 
3.5 Luôn kiểm tra đánh giá kiến thức và kĩ năng đạt được ở HS 
Kiểm tra và đánh giá là khâu then chốt của quá trình dạy học. Đánh giá 
vừa nhằm mục đích xác định mức độ năng lực và kiến thức được hình thành ở 
người học, vừa giúp người thầy điều chỉnh hoạt động dạy của mình. Sự đánh giá 
của thầy về kết quả học của trò dần phải chuyển sang thành kĩ năng tự đánh giá 
ở trò. Sự tự đánh giá giúp cho sự phát triển khả năng tự học của HS. Đánh giá 
phải theo những mục tiêu bài dạy đã đề ra và theo đúng cấp độ năng lực. 
3.6 Những điều kiện và giải pháp để thực hiện đổi mới PPDH thành công 
- Chương trình và sách giáo khoa (SGK) Chương trình và SGK cần được điều 
chỉnh lại cho phù hợp với mục tiêu giáo dục và dạy học: Giảm bớt khối lượng 
kiến thức mang tính nhồi nhét, tinh lọc những thông tin cơ bản để thầy trò có đủ 
thời gian hoạt động biến chúng thành năng lực thực tiễn, giảm bớt những câu hỏi 
kiểm tra trí nhớ thuần tuý, tăng câu hỏi phân tích, khám phá, tự nghiên cứu... 
- Phương tiện và điều kiện dạy học 
Cần đổi mới trang thiết bị dạy học để có thể phát huy tối đa chức năng của các 
PPDH tích cực. Sử dụng phương tiện dạy học hợp lí sẽ giảm đi những thời gian 
“chết” của lớp học, thí dụ HS không phải chờ GV viết bảng quá lâu hay vẽ một 
 10
hình ảnh nào đó... Lớp học đủ rộng để thầy trò dễ dàng tổ chức các hoạt động 
học tập như hoạt động nhóm, trò chơi... 
- Đổi mới quy trình đánh giá 
Yêu cầu của kiểm tra đánh giá cần phải dựa vào mục tiêu của bài dạy, của 
chương trình dạy. Cách kiểm tra đánh giá sẽ quy định cách dạy của thầy và cách 
học của trò. Nếu quy trình đánh giá là đánh giá sự sáng tạo và đánh giá năng lực 
thì quá trình đánh giá không dừng ở cấp độ đánh giá sự tái hiện kiến thức đơn 
thuần... Như vậy dạy

Tài liệu đính kèm:

  • pdfsang_kien_kinh_nghiem_doi_moi_phuong_phap_day_hoc_theo_huong.pdf